XORIJ MAMLAKATLARINING IQTISODIYOTNI UGLERODSIZLASHTIRISH STRATEGIYALARI: O‘ZBEKISTON UCHUN TAKLIFLAR

XORIJ MAMLAKATLARINING IQTISODIYOTNI UGLERODSIZLASHTIRISH STRATEGIYALARI: O‘ZBEKISTON UCHUN TAKLIFLAR

Авторы

  • D.X. Pulatov
  • F.E.Shamsiyev

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.17812962

Ключевые слова:

uglerodsizlantirish, qayta tiklanuvchi energiya, uglerod intensivligi, energiya subsidiyalari, uglerod narxlash, emissiya savdo tizimi.

Аннотация

Mazkur maqola O‘zbekiston iqtisodiyotini uglerodsizlantirish jarayonidagi dolzarb masalalarni tahlil qiladi
hamda ilg‘or xorijiy tajriba asosida amaliy takliflar ishlab chiqadi. Tadqiqotda mamlakatning yuqori uglerod intensivligi,
tabiiy gazga nisbatan qaramligi, qazib olinadigan yoqilg‘ilarni subsidiyalashning davomiyligi va uglerod solig‘i
mexanizmining mavjud emasligi kabi asosiy to‘siqlar o‘rganiladi. Shuningdek, rivojlangan davlatlar qo‘llayotgan samarali
strategiyalar tizimli tahlil qilinib, ularning barqaror moliyaviy vositalarga – uglerod narxlash tizimi, yashil obligatsiyalar va
emissiya savdo mexanizmlariga tayanganligi aniqlanadi. O‘zbekiston uchun energiya subsidiyalarini bosqichma-bosqich
isloh qilish, qayta tiklanadigan energiya bozorini soliq rag‘batlari orqali kengaytirish, dastlab uglerod birliklari savdosini,
keyinchalik esa uglerod solig‘ini joriy etish orqali moliyaviy asoslangan milliy strategiyani shakllantirish zarurligi asoslab
beriladi.

Биографии авторов

D.X. Pulatov


DSс, prof.
Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi
Budjet-soliq ilmiy tadqiqotlari instituti
direktorining birinchi o‘rinbosari
Email: [email protected]

F.E.Shamsiyev


Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi
Budjet-soliq ilmiy tadqiqotlari instituti
Yashil budjetlashtirishni takomillashtirish
bo‘lim boshlig‘i

Библиографические ссылки

1. O‘zbekiston Respublikasining Budjet kodeksi. https://lex.uz/acts/2304138

2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 8-yanvardagi 13-son qarori. https://lex.uz/docs/6747020

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 16-fevraldagi PQ–57-son qarori. https://lex.uz/docs/6385716

4. UNDP. (2023). Iqlim o‘zgarishi sohasida davlat xarajatlari tahlili va institutsional tahlil: O‘zbekiston. https://www.undp.

org/sites/g/files/zskgke326/files/2024-01/cpeir_uzbekistan_2023_uzb.pdf

5. Global Covenant of Mayors for Climate & Energy. (2025, February 23). Tashkent Forum catalyzes building

decarbonization in Central Asia. https://www.globalcovenantofmayors.org/press/tashkent-forum-catalyzes-buildingdecarbonization-

in-central-asia/

6. United Nations Economic Commission for Europe. (2023, October 2). Central Asia would need a massive shift rather

than a massive increase in investment to reach net-zero goals. https://unece.org/climate-change/press/central-asiawould-

need-massive-shift-rather-massive-increase-investment-reach

7. D. Pulatov, U. Qulliyev. O‘zbekistonda yashil budjetlashtirish, energiya samaradorligi va issiqxona gazlari emissiyasi.

Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot jurnali, 1116–1122. 2024-yil, Toshkent, 4-son. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz/

journal/index.php/GED/issue/view/14

8. Pulatov, D., Qulliyev, U. B., Mamataliyev, G. A., & Bazarov, S. (2024). O‘zbekistonda “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish va

“uglerod neytralligiga erishish” strategiyalarining ahamiyati. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, 1(4).

9. https://scholar.google.com/scholar?oi=bibs&cluster=12822928167612547168&btnI=1&hl=ru

10. Dosmaganbetov, A., Shukurbekova, N., & Vanjieva, G. (2025, September 2). Decarbonization of energy in Central

Asia. OECD Sustainable Infrastructure Programme in Asia (SIPA). https://sipa-centralasia.org/wp-content/

uploads/2025/09/02092025_SIPA_energy-decarbonisation_final-version.pdf

11. Government of the Republic of Kazakhstan. (2023, February 2). Strategy of the Republic of Kazakhstan on achieving

carbon neutrality by 2060 (President Decree No. 121). https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Carbon_Neutrlaity_

Strategy_Kazakhstan_Eng_Oct2024.pdf

12. Kuittinen, H., & Velte, D. (2018, January). Case Study Report: Energiewende. European Commission. https://commission.

europa.eu/system/files/201802/mission_oriented_r_and_i_policies_case_study_report_energiewende-de.pdf

13. GR Japan. (2023, January). Overview of Japan’s Green Transformation (GX). https://grjapan.com/sites/default/files/

content/articles/files/gr_japan_overview_of_gx_plans_january_2023.pdf

14. The Ministerial Council on Renewable Energy, Hydrogen and Related Issues. (2023, June 6). Basic Hydrogen Strategy.

https://www.meti.go.jp/shingikai/enecho/shoene_shinene/suiso_seisaku/pdf/20230606_5.pdf

15. LDK Consultants Engineers and Planners S.A., & Juru Energy. (2022). Roadmap of Uzbekistan Industrial

Decarbonization: Task 3 Report (Version 7). ESMAP – The World Bank.

16. Filho, W. L., et al. (2025). Empty promises: Some requirements for a successful implementation of decarbonisation

strategies in developing countries. Science of the Total Environment, 977, 179409.

17. UNFCCC. (2015). Paris Agreement – Decision 1/CP.21.

18. Zhang, Y. X., Luo, H. L., & Wang, C. (2021). Progress and trends of global carbon neutrality pledges. Climate Change

Research, 17, 88–97.

19. Global Covenant of Mayors for Climate & Energy. Tashkent Forum catalyzes building decarbonization in Central Asia.

https://www.globalcovenantofmayors.org/press/tashkent-forum-catalyzes-building-decarbonization-in-central-asia

20. Dixon, A., Smith, J., & Lee, K. (2022). Decarbonization pathways and net-zero transitions. Environmental Policy

Journal, 15(3), 45–62.

21. Rahman, T., Ahmed, S., & Patel, R. (2022). Transition from fossil fuels to renewable energy sources: Challenges and

opportunities. Journal of Sustainable Energy, 28(4), 101–119.

22. Waldron, M., Chen, L., & García, P. (2022). Innovative technologies for decarbonized transport and energy storage.

Renewable Energy Review, 34(2), 77–95.

23. Qozog‘iston Respublikasi. 2060-yilgacha uglerod neytralligiga erishish strategiyasi.

24. OECD Sustainable Infrastructure Programme in Asia (SIPA). (2025). Decarbonization of Energy in Central Asia.

European Commission. Case Study Report: Energiewende.

25. Government of the Republic of Korea. (2020, June). Korean New Deal: National Strategy for a Great Transformation.

26. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2030-yilgacha “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish va “yashil o‘sishni” ta’minlash

dasturi to‘g‘risidagi qarori, PQ–436. https://lex.uz/ru/docs/-6303230

27. O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi. Rasmiy Telegram kanali. https://t.me/soliqnews

28. International Energy Agency. https://www.iea.org

29. GlobalPetrolPrices.com. https://www.globalpetrolprices.com

30. HET. Kalkulyator. https://www.het.uz/oz/pages/calculator

31. TASS. https://tass.ru

32. Adilet. https://adilet.zan.kz

33. Our World in Data. https://www.ourworldindata.org

Загрузки

Опубликован

2025-12-01

Как цитировать

D.X. Pulatov, & F.E.Shamsiyev. (2025). XORIJ MAMLAKATLARINING IQTISODIYOTNI UGLERODSIZLASHTIRISH STRATEGIYALARI: O‘ZBEKISTON UCHUN TAKLIFLAR. ЗЕЛЁНАЯ ЭКОНОМИКА И РАЗВИТИЕ, 3(12). https://doi.org/10.5281/zenodo.17812962
Loading...