XORIJ MAMLAKATLARINING IQTISODIYOTNI UGLERODSIZLASHTIRISH STRATEGIYALARI: O‘ZBEKISTON UCHUN TAKLIFLAR
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17812962Ключевые слова:
uglerodsizlantirish, qayta tiklanuvchi energiya, uglerod intensivligi, energiya subsidiyalari, uglerod narxlash, emissiya savdo tizimi.Аннотация
Mazkur maqola O‘zbekiston iqtisodiyotini uglerodsizlantirish jarayonidagi dolzarb masalalarni tahlil qiladi
hamda ilg‘or xorijiy tajriba asosida amaliy takliflar ishlab chiqadi. Tadqiqotda mamlakatning yuqori uglerod intensivligi,
tabiiy gazga nisbatan qaramligi, qazib olinadigan yoqilg‘ilarni subsidiyalashning davomiyligi va uglerod solig‘i
mexanizmining mavjud emasligi kabi asosiy to‘siqlar o‘rganiladi. Shuningdek, rivojlangan davlatlar qo‘llayotgan samarali
strategiyalar tizimli tahlil qilinib, ularning barqaror moliyaviy vositalarga – uglerod narxlash tizimi, yashil obligatsiyalar va
emissiya savdo mexanizmlariga tayanganligi aniqlanadi. O‘zbekiston uchun energiya subsidiyalarini bosqichma-bosqich
isloh qilish, qayta tiklanadigan energiya bozorini soliq rag‘batlari orqali kengaytirish, dastlab uglerod birliklari savdosini,
keyinchalik esa uglerod solig‘ini joriy etish orqali moliyaviy asoslangan milliy strategiyani shakllantirish zarurligi asoslab
beriladi.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasining Budjet kodeksi. https://lex.uz/acts/2304138
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 8-yanvardagi 13-son qarori. https://lex.uz/docs/6747020
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 16-fevraldagi PQ–57-son qarori. https://lex.uz/docs/6385716
4. UNDP. (2023). Iqlim o‘zgarishi sohasida davlat xarajatlari tahlili va institutsional tahlil: O‘zbekiston. https://www.undp.
org/sites/g/files/zskgke326/files/2024-01/cpeir_uzbekistan_2023_uzb.pdf
5. Global Covenant of Mayors for Climate & Energy. (2025, February 23). Tashkent Forum catalyzes building
decarbonization in Central Asia. https://www.globalcovenantofmayors.org/press/tashkent-forum-catalyzes-buildingdecarbonization-
in-central-asia/
6. United Nations Economic Commission for Europe. (2023, October 2). Central Asia would need a massive shift rather
than a massive increase in investment to reach net-zero goals. https://unece.org/climate-change/press/central-asiawould-
need-massive-shift-rather-massive-increase-investment-reach
7. D. Pulatov, U. Qulliyev. O‘zbekistonda yashil budjetlashtirish, energiya samaradorligi va issiqxona gazlari emissiyasi.
Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot jurnali, 1116–1122. 2024-yil, Toshkent, 4-son. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz/
journal/index.php/GED/issue/view/14
8. Pulatov, D., Qulliyev, U. B., Mamataliyev, G. A., & Bazarov, S. (2024). O‘zbekistonda “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish va
“uglerod neytralligiga erishish” strategiyalarining ahamiyati. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, 1(4).
9. https://scholar.google.com/scholar?oi=bibs&cluster=12822928167612547168&btnI=1&hl=ru
10. Dosmaganbetov, A., Shukurbekova, N., & Vanjieva, G. (2025, September 2). Decarbonization of energy in Central
Asia. OECD Sustainable Infrastructure Programme in Asia (SIPA). https://sipa-centralasia.org/wp-content/
uploads/2025/09/02092025_SIPA_energy-decarbonisation_final-version.pdf
11. Government of the Republic of Kazakhstan. (2023, February 2). Strategy of the Republic of Kazakhstan on achieving
carbon neutrality by 2060 (President Decree No. 121). https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Carbon_Neutrlaity_
Strategy_Kazakhstan_Eng_Oct2024.pdf
12. Kuittinen, H., & Velte, D. (2018, January). Case Study Report: Energiewende. European Commission. https://commission.
europa.eu/system/files/201802/mission_oriented_r_and_i_policies_case_study_report_energiewende-de.pdf
13. GR Japan. (2023, January). Overview of Japan’s Green Transformation (GX). https://grjapan.com/sites/default/files/
content/articles/files/gr_japan_overview_of_gx_plans_january_2023.pdf
14. The Ministerial Council on Renewable Energy, Hydrogen and Related Issues. (2023, June 6). Basic Hydrogen Strategy.
https://www.meti.go.jp/shingikai/enecho/shoene_shinene/suiso_seisaku/pdf/20230606_5.pdf
15. LDK Consultants Engineers and Planners S.A., & Juru Energy. (2022). Roadmap of Uzbekistan Industrial
Decarbonization: Task 3 Report (Version 7). ESMAP – The World Bank.
16. Filho, W. L., et al. (2025). Empty promises: Some requirements for a successful implementation of decarbonisation
strategies in developing countries. Science of the Total Environment, 977, 179409.
17. UNFCCC. (2015). Paris Agreement – Decision 1/CP.21.
18. Zhang, Y. X., Luo, H. L., & Wang, C. (2021). Progress and trends of global carbon neutrality pledges. Climate Change
Research, 17, 88–97.
19. Global Covenant of Mayors for Climate & Energy. Tashkent Forum catalyzes building decarbonization in Central Asia.
20. Dixon, A., Smith, J., & Lee, K. (2022). Decarbonization pathways and net-zero transitions. Environmental Policy
Journal, 15(3), 45–62.
21. Rahman, T., Ahmed, S., & Patel, R. (2022). Transition from fossil fuels to renewable energy sources: Challenges and
opportunities. Journal of Sustainable Energy, 28(4), 101–119.
22. Waldron, M., Chen, L., & García, P. (2022). Innovative technologies for decarbonized transport and energy storage.
Renewable Energy Review, 34(2), 77–95.
23. Qozog‘iston Respublikasi. 2060-yilgacha uglerod neytralligiga erishish strategiyasi.
24. OECD Sustainable Infrastructure Programme in Asia (SIPA). (2025). Decarbonization of Energy in Central Asia.
European Commission. Case Study Report: Energiewende.
25. Government of the Republic of Korea. (2020, June). Korean New Deal: National Strategy for a Great Transformation.
26. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2030-yilgacha “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish va “yashil o‘sishni” ta’minlash
dasturi to‘g‘risidagi qarori, PQ–436. https://lex.uz/ru/docs/-6303230
27. O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi. Rasmiy Telegram kanali. https://t.me/soliqnews
28. International Energy Agency. https://www.iea.org
29. GlobalPetrolPrices.com. https://www.globalpetrolprices.com
30. HET. Kalkulyator. https://www.het.uz/oz/pages/calculator
31. TASS. https://tass.ru
32. Adilet. https://adilet.zan.kz
33. Our World in Data. https://www.ourworldindata.org
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2025 ЗЕЛЁНАЯ ЭКОНОМИКА И РАЗВИТИЕ

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.