АKSIONERLIK JAMIYATLARDA MOLIYAVIY INVESTITSIYALAR HISOB VA AUDITINI XАLQARO STANDARTLAR ASOSIDA YURITISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18460358Keywords:
aktsionerlik jamiyatlari, moliyaviy investitsiyalar, IFRS 9, adolatli qiymat, amortizatsiyalangan qiymat, hisob siyosati, moliyaviy hisobot, ichki nazorat, audit xavfi, ISA 540, daromadni tan olish, qimmatli qog‘ozlar, derivativ moliyaviy vositalar.Abstract
Maqolada aktsionerlik jamiyatlarda moliyaviy investitsiyalarning (aksiyalar, obligatsiyalar, boshqa qimmatli
qog‘ozlar va derivativlar) hisobini yuritish hamda auditini o‘tkazishning xalqaro standartlar (IFRS 9, IFRS 13, IAS 32,
ISA 540, ISA 315) talablariga muvofiqlashtirilgan zamonaviy usullari tahlil qilinadi. Investitsiyalarni tasniflash, dastlabki
baholash, keyingi o‘lchash (adolatli qiymat, amortizatsiyalangan qiymat), daromadlar va zararlarning tan olinishi,
shuningdek, audit jarayonida xavf-xatarlarni aniqlash va baholashning amaliy mexanizmlari batafsil ko‘rib chiqiladi.
O‘zbekiston aktsionerlik jamiyatlari uchun xalqaro standartlariga o‘tishdagi muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari
taklif etiladi. Tadqiqot natijalari bo‘yicha moliyaviy hisobotlarning shaffofligi va ishonchliligini oshirishga qaratilgan aniq
tavsiyalar berilgan
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 24-fevraldagi “Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga o‘tish
bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-4611-son Qarori. // Lex.uz rasmiy sayti.
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yilgi qarorlari (IFRS joriy etish bo‘yicha asosiy hujjatlar, shu
jumladan, Moliyaviy hisobot xalqaro standartlarini qo‘llash tartibi).
3. Xalqaro moliyaviy hisobot standarti IFRS 9 “Moliyaviy vositalar” (Financial Instruments). // IFRS Foundation rasmiy
sayti (ifrs.org), o‘zbek tilidagi tarjimasi Moliya vazirligi tomonidan tasdiqlangan.
4. Xalqaro moliyaviy hisobot standarti IFRS 13 “Adolatli qiymatni o‘lchash” (Fair Value Measurement).
5. Xalqaro moliyaviy hisobot standarti IAS 32 “Moliyaviy vositalar: taqdim etish” (Financial Instruments: Presentation).
6. Xalqaro audit standarti ISA 540 “Buxgalteriya baholashlarini, shu jumladan adolatli qiymat bo‘yicha buxgalteriya
baholashlarini audit qilish” (Auditing Accounting Estimates).
7. Xalqaro audit standarti ISA 315 “Korxona va uning muhiti haqidagi bilimlar orqali muhim noto‘g‘ri bayon qilish xavflarini
aniqlash va baholash” (Identifying and Assessing the Risks of Material Misstatement).
8. State Street Global Advisors. Global Market Portfolio 2024: Rise of the Middle East. // ssga.com (2024-yil ma’lumotlari
bo‘yicha global portfel investitsiyalari hajmi taxminan 175 trillion AQSh dollari).
9. O‘zbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi ma’lumotlari (2024-yil yakunlari bo‘yicha xorijiy
investitsiyalar va aktsiyadorlik jamiyatlari moliyaviy investitsiyalari hajmi). // miit.uz yoki gov.uz rasmiy saytlari.
10. Markaziy bank va Moliya vazirligi statistik ma’lumotlari (2020–2025 yillar IFRSga o‘tgan kompaniyalar soni va moliyaviy
investitsiyalar o‘sishi). // cbu.uz va mf.uz.
11. Kraemer, R. (2018) Purpose and Principles of International Financial Reporting Standards. – London: IFRS Foundation,
- 145 p.
12. Холмирзаев, У.А. (2022) Молиявий активлар ҳисобини юритишда халқаро стандартлар қоидаларини қўллаш
масалалари. – Тошкент: ТИУ нашриёти, - 210 б.
13. Музрапова, Ш. (2021) Инвестицион мулк ҳисобини халқаро стандартлар асосида такомиллаштириш // Яшил
иқтисодёт ва тараққиёт. №4. – Б. 56–64.
14. Messier, W. F., Glover, S. M., Prawitt, D. F. (2019) International Standards on Auditing: Concepts and Applications. –
New York: McGraw-Hill Education, -720 p.
15. Ибрагимова, И. (2020) Акционерлик жамиятларда МҲҲС (IFRS)га ўтиш жараёни: муаммолар ва ечимлар //
Молия ва ҳисоб. – №6. – Б. 34–40.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.