MARKAZIY BANK RAQAMLI VALYUTASI (CENTRAL BANK DIGITAL CURRENCY): NAZARIY ASOSLAR VA XALQARO TA’RIFLARNING QIYOSIY TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18441508Keywords:
Markaziy bank raqamli valyutasi, CBDC, raqamli valyuta, kriptovalyuta, monetar siyosat, moliyaviy barqarorlik, BIS, IMF.Abstract
Ushbu maqolada zamonaviy moliya tizimining transformatsiyasida hal qiluvchi rol o‘ynayotgan Markaziy
bank raqamli valyutasi (Central Bank Digital Currency — CBDC) konsepsiyasining nazariy asoslari hamda xalqaro
ta’riflari tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi CBDC ning mohiyatini ochib berish, uning an’anaviy pul shakllari,
kriptovalyutalar va elektron pullardan tub farqlarini aniqlash, shuningdek, yetakchi xalqaro moliya institutlari tomonidan
qo‘llaniladigan ta’riflarni qiyosiy tahlil qilish orqali yagona konseptual yondashuvni shakllantirishdan iborat. Tadqiqot
jarayonida tizimli tahlil, qiyosiy va mantiqiy tahlil metodlaridan foydalanilgan. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, CBDC
nafaqat qonuniy to‘lov vositasi maqomiga ega bo‘lgan raqamli milliy valyuta, balki moliyaviy tizim arxitekturasini hamda
monetar siyosatni amalga oshirish mexanizmlarini tubdan o‘zgartirish salohiyatiga ega bo‘lgan institutsional innovatsiya
hisoblanadi. Xalqaro tashkilotlar tomonidan berilgan ta’riflar o‘rtasidagi asosiy farqlar CBDC ning dizayn variantlari,
maqsadlari va potensial xavflariga qaratilgan turli yondashuvlarda namoyon bo‘ladi. Xulosa qilib aytganda, CBDC ning
yagona va universal ta’rifini shakllantirish global standartlarni ishlab chiqish hamda muvofiqlashtirilgan siyosatni amalga
oshirish uchun muhim ahamiyat kasb etadi.
References
1. Bordo, M. D., & Levin, A. T. (2017). Central Bank Digital Currency and the Future of Monetary Policy. NBER Working
Paper No. 23711.
2. Auer, R., & Böhme, R. (2020). The technology of retail central bank digital currency. BIS Quarterly Review, March,
85–100.
3. Bank for International Settlements (BIS). (2018). Central bank digital currencies. Committee on Payments and Market
Infrastructures (CPMI).
4. Bank for International Settlements (BIS). (2020). The rise of central bank digital currency: drivers, approaches and
technologies. BIS Innovation Hub.
5. International Monetary Fund (IMF). (2020). Digital Money Across Borders: Macro-Financial Implications. IMF Policy
Paper.
6. Financial Action Task Force (FATF). (2021). Updated Guidance for a Risk-Based Approach to Virtual Assets and Virtual
Asset Service Providers.
7. Kumhof, M., & Noone, C. (2018). Central bank digital currencies — design principles and balance sheet implications.
Bank of England Staff Working Paper No. 725.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.