YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISH JARAYONIDA TIJORAT BANKLARIDA INVESTITSIYA LOYIHALARI SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA ESG TAMOYILLARINING ROLI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17577268Keywords:
ESG tamoyillari, bank samaradorligi, yashil iqtisodga o‘tish, risk boshqaruvi, siyosiy deformatsiya, barqaror investitsiya kanallari, moliyaviy ochiqlik rejimlariAbstract
Ushbu loyihalar bilan bog‘liq eng asosiy savollardan biri shuki: nega tijorat banklari o‘z kapitalini bunday
investitsiyalarga jalb qilishadi? Moliyaviy qarorlarning chuqur ildiz otgan jarayonlari va natijalari ko‘p jihatdan ESGga oid
ichki hamda tashqi omillar ta’sirida shakllanadi. Ushbu tadqiqot ESG tamoyillarining to‘g‘ridan-to‘g‘ri samaradorlikka ta’siri
va faol risk boshqaruvi amaliyotlarining (xususan, atrof-muhit standartlari va ijtimoiy boshqaruv) moderatsiyalovchi rolini
hisobga olgan holda, ushbu munozaraga hissa qo‘shadi. Bank sohasida portfel darajasidagi yashil investitsiyalarning
o‘sishi tradicional modeldan barqaror (sustainable) tizimga o‘tishda moliyalashtirish kanallari samaradorligiga qanday
ta’sir ko‘rsatganini miqdoriy tekshirish uchun korrelyatsiya metodlari regressiya tahlili bilan uyg‘unlashtiriladi. Bir necha
yillik konseptual xaritalash ramkasi asosida — ESG dasturlarining dastlabki qabul qilinishidan to to‘liq joriy etilish
bosqichigacha — ikki xil bank modeli va institut darajasidagi faol tuzilmalar joriy ta’siri baholanadi hamda solishtirma
sxema yaratiladi. Regressiya natijalari turli ESG intensivligiga ega kanal tizimlarining samaradorlik profillarini ochib beradi
va yashil standartlar tobora kuchayishi bilan atrof-muhit indikatorlari, ijtimoiy tashabbuslar va boshqaruv mexanizmlarining
ta’siri aniqlanadi. Natijalar uzoq muddatli investitsiyalarning nisbatan barqaror shaklga ega ekanini, barqarorlikka
yo‘naltirilgan tuzilmalar bilan ijobiy korrelyatsiyaga ega bo‘lishini ko‘rsatadi. ESG tamoyillarining siyosiy deformatsiyalarga
sezuvchanligi isbotlanadi va empirik ma’lumotlar orqali an’anaviy tizimdan yashil moliyalashtirishga o‘tish yo‘li aniqlanadi.
Global moliyaviy bozorlar va manfaatdor tomonlar ehtiyojlari tobora oldinga chiqayotgan bir paytda, tadqiqot natijalari
nafaqat bank investitsiya strategiyalari va loyihalar samaradorligi, balki yashil iqtisodga o‘tishda regulyatorlar uchun ham
amaliy ahamiyatga ega.
References
1. Alam, A. W. (2022). ESG activities and bank efficiency: Are Islamic banks better? Social Science Research Network.
2. Allaберганова, И. М., & coauthor. (2023). Implementation of the principles of environmental, social and managerial
responsibility (ESG) in a commercial bank. Экономика и предпринимательство.
3. Belova, N. (2023). Opportunities of green lending to finance environmental projects to achieve the principles of
sustainable development. Journal of Law and Sustainable Development
4. Bilyay-Erdoğan, S. (2023). ESG performance and investment efficiency: The impact of information asymmetry. Journal
of International Financial Markets, Institutions, and Money, 87, 101802.
5. Dovbiy, I. (2022). ESG transition as a new paradigm of global economy and sustainable financing. Bulletin of South
Ural State University, Series Economics and Management, 16(3), 5–15.
6. Ji, L. (2022). Environmental, social, and governance (ESG) and market efficiency of China’s commercial banks under
market competition. Environmental Science and Pollution Research International, 29(43), 64748–64765.
7. Kosztowniak, A. (2024). The impact of ESG regulations and taxonomy on the credit process in commercial banks.
Finanse i Prawo Finansowe, 30(2), 11–24.
8. Kouaib, A. (2022). Corporate sustainability disclosure and investment efficiency: The Saudi Arabian context.
Sustainability, 14(15), 9352.
9. Lian, Y., & coauthor. (2024). ESG performance and investment efficiency. Finance Research Letters, 61, 104543.
10. Lin, Y. (2023). The impact of environmental, social, and governance (ESG) practices on investment efficiency in China:
Does digital transformation matter? Research in International Business and Finance, 65, 101920.
11. Lukonin, S., & coauthor. (2021). China: Decarbonising the economy and adhering to the ESG principles. Federalism,
26(3), 170–186.
12. Matveeva, M. (2024). Assessing risks and opportunities associated with ESG factors in investment projects. Izvestiya
vuzov. Investitsii. Stroitelstvo. Nedvizhimost, 14(1), 30–42.
13. Polonenko, V. A. (2024). Impact of the principles of responsible management and financing (ESG) on the financial
efficiency of GCP investment projects. Ekonomika i upravlenie: problemy, resheniya, 4(2), 55–67.
14. Shaddady, A., & coauthor. (2024). ESG practices and bank efficiency: New evidence from an oil-driven economy.
International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management, 17(1), 84–104.
15. Zaytseva, I., & coauthor. (2022). Development trends in ESG banking activities. Economics and Management, 28(4),
120–132.
16. Zhu, Y., & coauthor. (2023). How does the digital transformation of banks improve efficiency and environmental, social,
and governance performance? Systems, 11(6), 234.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.