Ishbilarmonlik muhitini baholashning metodologiyalari tahlili

Ishbilarmonlik muhitini baholashning metodologiyalari tahlili

Authors

  • Nilufar Nabieva

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.16946587

Keywords:

ishbilarmonlik muhiti, institutsional islohotlar, xalqaro reytinglar, raqobatbarqoshlik, davlat aralashuvi, institutsional muhit

Abstract

Mazkur maqolada ishbilarmonlik muhitini baholashning zamonaviy metodologiyalari va yondashuvlari keng
qamrovda tahlil qilingan. Dunyo miqyosida keng qo‘llanilayotgan “Global Competitiveness Index”, “Business Ready”
va “Economic Freedom Index” kabi xalqaro reyting va indekslar, shuningdek, milliy kuzatuvlar va statistik ma’lumotlar
asosida ishbilarmonlik muhitining holatini baholash imkoniyatlari o‘rganilgan. Indekslarni solishtirma tahlil qilish natijasida
ma’lum bo’ldiki, ishbilarmonlik muhitini tavsiflovchi hamda biznes uchun zarur bo’lgan sharoitlarni baholashni to’liq qamrab
oluvchi indeks bo’lib “Business Ready” metodologiyasi hisoblanadi

Author Biography

Nilufar Nabieva


TDIU mustaqil izlanuvchisi


References

1. North, D.C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge University Press, p. 3-5.

https://doi.org/10.1017/CBO9780511808678

2. Cherunilam, F. (2021). Business environment. Himalaya Publishing House Pvt. Ltd.

3. Danish Junaid, Zheng He, Farman Afzal (2022). The impact of weak formal institutions on the different phases of the

entrepreneurial process, Journal of Business Research, Volume 144, 2022, Pages 236-249, ISSN 0148-2963

4. Nguyen, B. (2022). Networking in Weak Institutions: When Is It Good for Small Business Investment? The Case of

Vietnam. Management and Organization Review, 18(3), 583-620. doi:10.1017/mor.2020.85

5. Belas, J., Dvorský, J., Strnad, Z., Valaskova, K., & Cera, G. (2019). Improvement of the quality of business environment

model: Case of the SME segment. Engineering economics, 30(5), 601-611.

6. Дроздова, Н. Е. (2018). Улучшение условий внешней среды малого бизнеса. Вопросы науки и образования, (3

(15)), 103-104.

7. Kindsfaterienė K., Lukaševičius K. (2008) The impact of the tax system on business environment //Engineering

economics. – 2008. – Т. 57. – №. 2.

8. Gabriel, S. A., & Rosenthal, S. S. (2004). Quality of the business environment versus quality of life: do firms and

households like the same cities? Review of Economics and Statistics, 86(1), 438-444.

9. Забазнова, Т.А. Сущность бизнес-среды и предпринимательской среды в сельских территориях // Вестник

Волжской государственной академии водного транспорта. — 2009. — №1. — С. 87–91.

10. Арипов О. А. Ўзбекистонда ишбилармонлик муҳитини яхшилашдаги ташкилий-ҳуқуқий саъй-ҳаракатлар //

Экономика и финансы (Узбекистан). – 2018. – №. 5. – С. 18-25.

11. Арипов О. А. Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлан-тириш ҳамда ишбилармонлик муҳитини

яратиш. //“Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар” илмий электрон журнали. – 2019. – Т. 2

12. Aripov O. On measures for the formation and development of the business environment in the countries of the world //

International Finance and Accounting. – 2020. – Т. 2020. – №. 1. – С. 25.

13. Ғафуров У.В. Қулай ишбилармонлик муҳити–кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ривожлантириш-нинг

муҳим шарти //Xalqaro ilmiy-amaliy anjumani maqolalar to ‘plami. – 2021. – С. 31.

14. Курпаяниди, К. И., & Ашуров, М. С. (2018). Муваффақиятли бизнес юритиш учун tадбиркорлик муҳитининг

замонавий ҳолати ва уни самарали назорат қилиш муаммоларини баҳолаш (Ўзбекистон Республикаси

материаллари асосида). Экономика и финансы (Узбекистан), (12), 17-24.

15. Курпаяниди, К. И., & Ашуров, М. С. (2019). «Doing business 2019: Training for Reform» тадбиркорлик муҳити

самарадорлигини баҳолаш воситаси сифатида. Экономика и финансы (Узбекистан), (9), 2-9.

16. Ахмедов, Т., Абдуллаев, Б., & Якубов, Н. Ўзбекистонда тадбиркорлик фаолиятини амалга оширишда яратилган

бизнес муҳитини баҳолаш. IQTISODIYOT, 4.

17. Mustafakulov, Sh. (2020). Ўзбекистонда инвестицион муҳит жозибадорлигини оширишнинг илмий-услубий

асосларини такомиллаштириш. Архив научных исследований, 33(1).

18. Mustafakulov, Sh. (2024). Ўзбекистоннинг ресурс салоҳиятидан самарали фойдаланиш: инвестицион муҳит

жозибадорлиги ва ишбилармонликни соғломлаштириш йўналишлари. Nordic_Press, 2(0002).

19. Callais, J., & Lawson, R. Doing Business v. Business Ready: A Preliminary Comparison.https://pcs.mymeetingsavvy.

net/download/submissions/PCS_presentation_218430_1740072214.pdf

20. Business Ready Methodology Handbook. First Edition. October 2024. pp 707. https://thedocs.worldbank.org/en/

doc/357a611e3406288528cb1e05b3c7dfda0540012023/original/B-READY-Methodology-Handbook.pdf

21. Heritage Foundation. (2025, February). Index of Economic Freedom: About the Index – Major works cited. Retrieved

August 24, 2025, from The Heritage Foundation website: https://www.heritage.org/index/pages/about

22. Olczyk, M., Kuc-Czarnecka, M., & Saltelli, A. (2022). Changes in the Global Competitiveness Index 4.0 methodology:

The improved approach of competitiveness benchmarking. Journal of Competitiveness, 14, 118-135.

23. World Economic Forum. (2018). The Global Competitiveness Index 4.0 methodology and technical notes [PDF].

Retrieved August 24, 2025, from World Economic Forum website: https://www3.weforum.org/docs/GCR2018/04-

Backmatter-3.%20Appendix%20C.pdf

Downloads

Published

2025-08-01

How to Cite

Nabieva , N. (2025). Ishbilarmonlik muhitini baholashning metodologiyalari tahlili. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 3(8). https://doi.org/10.5281/zenodo.16946587
Loading...