Yashirin iqtisodiyot tushunchasi, turlari va shakllanish omillari hamda uning iqtisodiyotga ta’siri

Yashirin iqtisodiyot tushunchasi, turlari va shakllanish omillari hamda uning iqtisodiyotga ta’siri

Authors

  • Abdulaziz Malikov
  • S.A. Zakirova

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.16918322

Keywords:

Yashirin iqtisodiyot, norasmiy bandlik, soliqqa tortish tizimi, iqtisodiy institutlar, davlat budjeti, rasmiy sektor, rivojlanayotgan mamlakatlar, iqtisodiy barqarorlik

Abstract

Mazkur maqolada zamonaviy iqtisodiyotda keng tarqalgan yashirin iqtisodiyot tushunchasi, uning asosiy
turlari va shakllanish omillari chuqur tahlil qilinadi. Yashirin iqtisodiyotning mavjudligi iqtisodiy o‘sish sur’atlariga, budjet
daromadlariga, ijtimoiy tenglikka va davlat boshqaruvining samaradorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada xalqaro
tajribalar, statistik ma’lumotlar va O‘zbekiston iqtisodiyotidagi real holatlar asosida yashirin iqtisodiyotning oqibatlari va
unga qarshi kurashish choralarining samaradorligi yoritilgan. Tadqiqot natijalari yashirin iqtisodiyot hajmini kamaytirish,
fiskal siyosatni kuchaytirish va iqtisodiy shaffoflikni ta’minlash borasidagi strategik qarorlar uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat
qiladi.

Author Biographies

Abdulaziz Malikov


Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti magistranti

S.A. Zakirova

Ilmiy rahbar:
i.f.n., xalqaro iqtisodiyot kafedrasi dotsenti

References

1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-oktyabrdagi “Yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va soliq organlari

faoliyati samaradorligini oshirish bo‘yicha tashkiliy chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF–6098-son Farmoni https://lex.uz/

docs/-5073459

2. Schneider, F., & Enste, D. H. (2000). “Shadow Economies: Size, Causes, and Consequences.” Journal of Economic

Literature, 38(1), 77–114.

3. Feige, E. L. (1990). “Defining and Estimating Underground and Informal Economies: The New Institutional Economics

Approach.” World Development, 18(7), 989–1002.

4. Williams, C. C., & Windebank, J. (2001). “Reconceptualising Paid Informal Work: Some Lessons from the United

Kingdom.” International Sociology, 16(1), 23–45.

5. Давыдов, Ю. Н. (2018). «Теневая экономика: природа, причины и методы противодействия.» Вопросы экономики

и права, 6 (2), 34-41.

6. Medina, L., & Schneider, F. (2019). “Shedding Light on the Shadow Economy: A Global Database and the Interaction

with the Official One.” CESifo Working Paper No. 7981.

7. Torgler, B., & Schneider, F. (2007). “Shadow Economy, Tax Morale, Governance and Institutional Quality: A Panel

Analysis.” IZA Discussion Paper No. 2563.

8. Ihrig, J., & Moe, K. S. (2004). “Lurking in the Shadows: The Informal Sector and Government Policy.” Journal of

Development Economics, 73(2), 541–557.

9. Loayza, N. V. (1996). “The Economics of the Informal Sector: A Simple Model and Some Empirical Evidence from Latin

America.” Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 45, 129–162.

10. Williams, C. C. (2015). Explaining the Informal Economy: An Exploratory Analysis. Routledge.

11. Buehn, A., & Schneider, F. (2012). “Shadow Economies Around the World: Novel Insights, Accepted Knowledge, and

New Estimates.” International Tax and Public Finance, 19(1), 139–171.

12. Ergashev, R. (2020). “O‘zbekistonda yashirin iqtisodiyot: sabablari va bartaraf etish yo‘llari.” Iqtisodiyot va innovatsion

texnologiyalar jurnali, 4(10), 78–84.

13. Gërxhani, K. (2004). “Tax Evasion in Transition: Outcome of an Institutional Clash? Testing Feige’s Conjecture in

Albania.” European Economic Review, 48(4), 729–745.

14. Schneider, F. (2020). “Size and Development of the Shadow Economy of 31 European and 5 other OECD Countries

from 2003 to 2020”. Johannes Kepler University of Linz, Department of Economics. https://www.econ.jku.at/schneider/

15. Medina, L., & Schneider, F. (2018). “Shadow Economies Around the World: What Did We Learn Over the Last 20

Years?” IMF Working Paper No. 18/17. International Monetary Fund (IMF). DOI: 10.5089/9781484338636.001

16. IMRS (Institute for Macroeconomic and Regional studies) sayti maʼlumotlari. https://imrs.uz/publications/articles-andabstracts/

yashirin_iqtisodiyot

17. World Bank. (2023). The Shadow Economy: Implications for Policy and Development. Washington D.C.: The World

Bank Group. https://www.worldbank.org

18. International Labour Organization (ILO). (2022). Women and Men in the Informal Economy: A Statistical Picture. 3rd

edition. Geneva: ILO.

19. IMF. (2022). Revenue Mobilization in Developing Countries. IMF Policy Paper. https://www.imf.org

20. Asian Development Bank (ADB). (2021). Managing Informality: Challenges and Solutions in Asia. Manila: ADB

Publishing.

21. UNESCAP. (2020). Economic and Social Survey of Asia and the Pacific. Bangkok: United Nations.

22. OECD. (2017). The Size and Sectoral Distribution of Informal Employment. Paris: OECD Publishing.

Downloads

Published

2025-08-01

How to Cite

Malikov , A., & S.A. Zakirova. (2025). Yashirin iqtisodiyot tushunchasi, turlari va shakllanish omillari hamda uning iqtisodiyotga ta’siri. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 3(8). https://doi.org/10.5281/zenodo.16918322
Loading...