Yashirin iqtisodiyot tushunchasi, turlari va shakllanish omillari hamda uning iqtisodiyotga ta’siri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.16918322Keywords:
Yashirin iqtisodiyot, norasmiy bandlik, soliqqa tortish tizimi, iqtisodiy institutlar, davlat budjeti, rasmiy sektor, rivojlanayotgan mamlakatlar, iqtisodiy barqarorlikAbstract
Mazkur maqolada zamonaviy iqtisodiyotda keng tarqalgan yashirin iqtisodiyot tushunchasi, uning asosiy
turlari va shakllanish omillari chuqur tahlil qilinadi. Yashirin iqtisodiyotning mavjudligi iqtisodiy o‘sish sur’atlariga, budjet
daromadlariga, ijtimoiy tenglikka va davlat boshqaruvining samaradorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada xalqaro
tajribalar, statistik ma’lumotlar va O‘zbekiston iqtisodiyotidagi real holatlar asosida yashirin iqtisodiyotning oqibatlari va
unga qarshi kurashish choralarining samaradorligi yoritilgan. Tadqiqot natijalari yashirin iqtisodiyot hajmini kamaytirish,
fiskal siyosatni kuchaytirish va iqtisodiy shaffoflikni ta’minlash borasidagi strategik qarorlar uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat
qiladi.
References
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-oktyabrdagi “Yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va soliq organlari
faoliyati samaradorligini oshirish bo‘yicha tashkiliy chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF–6098-son Farmoni https://lex.uz/
docs/-5073459
2. Schneider, F., & Enste, D. H. (2000). “Shadow Economies: Size, Causes, and Consequences.” Journal of Economic
Literature, 38(1), 77–114.
3. Feige, E. L. (1990). “Defining and Estimating Underground and Informal Economies: The New Institutional Economics
Approach.” World Development, 18(7), 989–1002.
4. Williams, C. C., & Windebank, J. (2001). “Reconceptualising Paid Informal Work: Some Lessons from the United
Kingdom.” International Sociology, 16(1), 23–45.
5. Давыдов, Ю. Н. (2018). «Теневая экономика: природа, причины и методы противодействия.» Вопросы экономики
и права, 6 (2), 34-41.
6. Medina, L., & Schneider, F. (2019). “Shedding Light on the Shadow Economy: A Global Database and the Interaction
with the Official One.” CESifo Working Paper No. 7981.
7. Torgler, B., & Schneider, F. (2007). “Shadow Economy, Tax Morale, Governance and Institutional Quality: A Panel
Analysis.” IZA Discussion Paper No. 2563.
8. Ihrig, J., & Moe, K. S. (2004). “Lurking in the Shadows: The Informal Sector and Government Policy.” Journal of
Development Economics, 73(2), 541–557.
9. Loayza, N. V. (1996). “The Economics of the Informal Sector: A Simple Model and Some Empirical Evidence from Latin
America.” Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 45, 129–162.
10. Williams, C. C. (2015). Explaining the Informal Economy: An Exploratory Analysis. Routledge.
11. Buehn, A., & Schneider, F. (2012). “Shadow Economies Around the World: Novel Insights, Accepted Knowledge, and
New Estimates.” International Tax and Public Finance, 19(1), 139–171.
12. Ergashev, R. (2020). “O‘zbekistonda yashirin iqtisodiyot: sabablari va bartaraf etish yo‘llari.” Iqtisodiyot va innovatsion
texnologiyalar jurnali, 4(10), 78–84.
13. Gërxhani, K. (2004). “Tax Evasion in Transition: Outcome of an Institutional Clash? Testing Feige’s Conjecture in
Albania.” European Economic Review, 48(4), 729–745.
14. Schneider, F. (2020). “Size and Development of the Shadow Economy of 31 European and 5 other OECD Countries
from 2003 to 2020”. Johannes Kepler University of Linz, Department of Economics. https://www.econ.jku.at/schneider/
15. Medina, L., & Schneider, F. (2018). “Shadow Economies Around the World: What Did We Learn Over the Last 20
Years?” IMF Working Paper No. 18/17. International Monetary Fund (IMF). DOI: 10.5089/9781484338636.001
16. IMRS (Institute for Macroeconomic and Regional studies) sayti maʼlumotlari. https://imrs.uz/publications/articles-andabstracts/
yashirin_iqtisodiyot
17. World Bank. (2023). The Shadow Economy: Implications for Policy and Development. Washington D.C.: The World
Bank Group. https://www.worldbank.org
18. International Labour Organization (ILO). (2022). Women and Men in the Informal Economy: A Statistical Picture. 3rd
edition. Geneva: ILO.
19. IMF. (2022). Revenue Mobilization in Developing Countries. IMF Policy Paper. https://www.imf.org
20. Asian Development Bank (ADB). (2021). Managing Informality: Challenges and Solutions in Asia. Manila: ADB
Publishing.
21. UNESCAP. (2020). Economic and Social Survey of Asia and the Pacific. Bangkok: United Nations.
22. OECD. (2017). The Size and Sectoral Distribution of Informal Employment. Paris: OECD Publishing.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.